Databeschikbaarheid

Wat is databeschikbaarheid?

Databeschikbaarheid betekent dat gezondheidsgegevens beschikbaar, bereikbaar en bruikbaar zijn voor degenen die ze voor een toegestaan doel nodig hebben. Bescherming van privacy en veilig gebruik zijn daarbij randvoorwaarden.

Beschikbaar

Gegevens zijn vastgelegd, actueel en aanwezig op het moment dat ze nodig zijn.

Bereikbaar

Gegevens zijn veilig en gecontroleerd toegankelijk voor zorgverleners, patiënten en andere bevoegde gebruikers, ook als ze bij een andere zorgaanbieder of in een ander systeem staan.

Bruikbaar

Gegevens zijn betrouwbaar en volgens landelijke afspraken vastgelegd, zodat iedereen ze op dezelfde manier begrijpt en ze herbruikbaar zijn voor verschillende zorgprocessen en toepassingen.

De situatie nu

‍De zorg verandert, de vraag groeit

De zorg staat voor een fundamentele opgave. Mensen leven langer en hebben vaker meerdere gezondheidsvragen tegelijk. De zorgvraag groeit sneller dan de beschikbare capaciteit van zorgverleners. Dat vraagt om een andere manier van werken: meer samenwerking in een netwerk rond de patiënt of cliënt. Dat kan alleen als informatie de patiënt of cliënt volgt.

Het gevolg

De gegevens zijn er, maar ze komen niet waar ze nodig zijn

Zorgverleners, patiënten en cliënten, en onderzoekers missen dagelijks gegevens die ze nodig hebben. Veel gegevens zijn wel beschikbaar, maar nog niet goed toegankelijk en bruikbaar buiten de eigen organisatie. Dat komt door technische beperkingen en afspraken over vastlegging, betekenis en gebruik die niet goed op elkaar aansluiten.

Zorgverleners

Een onvolledig patiëntbeeld

Elke dag missen zorgverleners informatie die nodig is om goede beslissingen te nemen. Gegevens zijn verdeeld over systemen die onvoldoende op elkaar aansluiten. Daardoor moeten zorgverleners patiënten en cliënten geregeld vragen hun verhaal opnieuw te vertellen en verliezen zij kostbare tijd aan het opvragen van informatie en aan administratie. Een onvolledig patiëntbeeld staat goede zorg in de weg: onderzoeken worden herhaald, fouten liggen op de loer en processen vertragen. Dat is frustrerend en soms zelfs onveilig.
Patiënten en Cliënten

Steeds opnieuw je verhaal doen

Wie zorg krijgt van meerdere zorgverleners, merkt het probleem direct. Neem iemand met hartfalen: de huisarts, de cardioloog, de apotheek, de thuiszorg en de fysotherapeut werken elk in hun eigen systeem. Vijf zorgverleners, vijf systemen, en telkens opnieuw je verhaal doen. Informatie die er wél is, komt niet aan op de plek waar die nodig is. Dat kost je energie, en de kans is groot dat iets belangrijks wordt gemist.

“Als je als arts niet kunt beschikken over alle relevante gegevens, dan kun je geen zorgvuldig besluit nemen. Je loopt achter omdat de volledige informatie ontbreekt en je de context mist, of je moet opnieuw onderzoeken laten uitvoeren. Dat is slecht voor de patiënt, slecht voor de zorgverlener en bovendien erg kostbaar. “ 


Iris Verberk | internist-neuroloog Maasstad ziekenhuis
ICT & health, december 2025

“De kern is: tijd voor zorg. We willen dat zorgprofessionals minder tijd kwijt zijn aan administratie en versnipperde registraties. Daarom zetten we in op betere gegevensuitwisseling.”

Bianca Buurman | voorzitter V&VN juli
Website V&VN juli 2025

“Goede zorg begint bij goede informatie. Zolang die informatie niet beschikbaar is waar en wanneer dat nodig is, verspillen we kostbare capaciteit en lopen patiënten onnodig risico.”

Arthur Schellekens | Directeur-bestuurder Patiëntenfederatie Nederland
Website Patiënten federatie, 2 september 2025

“Ik wil het op systeem kunnen vertrouwen,
maar ik het moet continu controleren.”

Dick R. - patiënt (79),
Patiëntenfederatie Nederland
De oorzaak

Waarom dit zichzelf niet oplost

Het huidige zorginformatiestelsel is niet ontworpen, maar gegroeid. Elke sector en zorgaanbieder heeft eigen systemen, met eigen manieren van vastleggen en eigen keuzes voor techniek en taal. Er bestaan al veel afspraken en oplossingen. Doordat deze nog onvoldoende op elkaar aansluiten en niet overal eenduidig worden toegepast, is informatie niet altijd betrouwbaar en herbruikbaar. Veel partijen werken aan verbeteringen binnen hun eigen domein. Een landelijke, publieke aanpak is nodig om die inspanningen te verbinden.

waarom nu

‍Dit is het moment

In Nederland en Europa is vastgelegd dat gezondheidsgegevens beschikbaar moeten zijn waar en wanneer ze nodig zijn.

NVS

De Nationale visie en strategie (NVS) benoemt databeschikbaarheid als fundament van het gezondheids-informatiestelsel.

IZA

Het Integraal Zorgakkoord (IZA) stelt dat kerngegevens binnen 24 uur beschikbaar moeten zijn.

Wegiz

De Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz) stelt gegevensuitwisseling stapsgewijs verplicht.

EHDS

De European Health Data Space (EHDS) stelt Europese eisen aan veilige toegang tot gezondheidsgegevens.

Daarom is er CumuluZ

CumuluZ is opgericht om dit op te lossen: van de zorg, voor de zorg. Als publieke uitvoeringspartner van het ministerie van VWS, werken we binnen het Landelijk dekkend netwerk aan de beweging van versnipperde gegevenssilo's naar landelijk samenhangende databeschikbaarheid. Zodat gezondheidsgegevens veilig beschikbaar, bereikbaar en bruikbaar zijn, onafhankelijk van plek of systeem.

Lees meer over CumuluZ